Đặt phụ đề video dọc ở đâu để không bị che và người xem đọc kịp

01Vì sao lời khuyên cũ không còn đủ

Lời khuyên "một phần ba dưới" có nguồn gốc đàng hoàng. Hướng dẫn phụ đề của Section 508, bộ tài liệu về tiếp cận số của chính phủ Mỹ, cũng bảo đặt phụ đề ở giữa phần đó, trừ khi nó che chữ quan trọng. Nhưng tài liệu này nói về video nói chung, không phải một màn hình dọc có giao diện ứng dụng phủ lên trên.

Video ngắn thì khác. Ứng dụng đặt tên tài khoản, chú thích và các nút bấm đè lên chính hình của bạn. Phụ đề nằm ở đó thì người xem thấy chữ chồng lên chữ, và thứ bị đọc mất có thể chính là câu quan trọng nhất của video.

02Vùng an toàn: số nào chắc, số nào không

Vùng an toàn là phần khung hình không bị giao diện che hoặc cắt mất. Đây là những gì mình kiểm tra được:

• Meta: trang trợ giúp về vùng an toàn bảo quảng cáo 9:16 nên giữ trống mép trên, mép dưới và hai bên, và nếu Reels có dòng miễn trừ trách nhiệm thì để trống 40% phía dưới. Trang này không nêu số cho các mép còn lại mà chỉ tới lớp phủ màu vàng trong trình quản lý quảng cáo.
• Số 14, 35, 6: Inro và AdsUploader cùng ghi rằng Reels quảng cáo cần trống 14% trên, 35% dưới, 6% mỗi bên. Trên khung 1080x1920, đó là 269, 672 và 65 điểm ảnh. Mình không mở được trang gốc của Meta chứa các số này, nên bạn hãy coi đây là số do bên thứ ba dẫn lại.
• TikTok: trang trợ giúp quảng cáo nói vùng an toàn thay đổi theo kích thước, độ dài chú thích và định dạng, rồi cho tải file mẫu thay vì đưa một con số. Các trang ngoài có đưa số nhưng không khớp nhau, nên mình không chép vào đây.
• Video đăng thường, không chạy quảng cáo: theo Inro, Meta không công bố số nào cho Reels thường, còn số của cộng đồng lệch nhau khá nhiều.

Từ 14 và 35, có thể suy ra dải an toàn theo chiều dọc nằm từ khoảng 14% đến 65% tính từ trên xuống. Đây là phép tính của mình dựa trên số quảng cáo, không phải quy định của hãng. Bài đăng thường có thể ít bị che hơn, nhưng dùng dải này là cách chọn an toàn khi một video đăng lên nhiều nền tảng.

03Cách đặt phụ đề trong thực tế

Nếu quay người nói kiểu nửa người, mặt thường ở phần trên khung hình. Vậy chỗ dễ chọn nhất là khoảng ngang ngực, hơi dưới giữa màn hình, và đáy phụ đề không xuống quá mốc 65%. CapCut cũng khuyên dời phụ đề khi nó che mặt, tay, sản phẩm hay hành động, và chuyển lên trên khi phần dưới đã đông.

Một vài trường hợp cần đổi vị trí:

• Video giới thiệu sản phẩm: khi sản phẩm được đưa lên ngang ngực, dời phụ đề của đúng đoạn đó lên hoặc xuống, đừng giữ cố định cả video.
• Hình có sẵn chữ: nếu cảnh quay có biển hiệu, bảng giá hay tiêu đề, phụ đề phải tránh ra. Netflix cũng yêu cầu tránh đè lên chữ trên màn hình.
• Màn hình cao hơn 9:16: Meta cho biết hình có thể bị phóng to và cắt mép trên những máy này, nên đừng đẩy chữ sát rìa dù đang nằm trong vùng an toàn.

Tự kiểm tra bằng ảnh chụp màn hình

Vì không có số chính thức cho bài đăng thường, bạn có thể tự đo. Đây là một gợi ý làm thử, không phải quy trình của hãng:

1. 1Mở ứng dụng bạn định đăng, chụp màn hình một video đang chạy để thấy rõ nút và chú thích.
2. 2Đưa ảnh đó vào dự án dựng dưới dạng lớp chồng (overlay), giảm độ mờ còn khoảng một nửa.
3. 3Kéo phụ đề tới chỗ không đụng phần giao diện, ghi nhớ vị trí đó và lưu thành kiểu chữ dùng lại.
4. 4Xóa lớp ảnh chồng trước khi xuất video.

Mỗi điện thoại và mỗi bản ứng dụng có thể hiển thị hơi khác nhau, nên chừa lề rộng một chút.

04Bao nhiêu chữ thì người xem đọc kịp

Về độ dài, có một tài liệu viết riêng cho tiếng Việt rất đáng tham khảo. Hướng dẫn phụ đề tiếng Việt của Netflix đặt trần 42 ký tự mỗi dòng, tối đa 2 dòng và tới 17 ký tự mỗi giây cho chương trình người lớn. Netflix còn quy định mỗi phụ đề hiện từ 5/6 giây đến 7 giây.

Tài liệu này viết cho phim chiếu trên màn hình ngang, nên mình dùng nó làm mốc tham khảo chứ không xem là luật cho video ngắn. Trên khung dọc với chữ to, một dòng sẽ chứa ít hơn 42 ký tự nhiều, nên hãy coi 42 là trần chứ không phải mục tiêu.

Con số 17 thì áp dụng rất tiện. Câu "Đừng đặt phụ đề sát đáy khung hình vì dễ bị che" có 47 ký tự tính cả khoảng trắng. Chia cho 17, câu này cần khoảng 2,8 giây trên màn hình. Nếu lời nói lướt qua trong 1,5 giây, bạn có ba lựa chọn: cắt bớt chữ, tách đôi câu, hoặc để lời nói chậm lại ở đoạn đó. Section 508 thì đo theo tốc độ nói: trên 180 từ mỗi phút có thể quá nhanh với phụ đề. Mốc này được viết với tiếng Anh, nên chỉ để tham khảo với tiếng Việt.

Về cách ngắt dòng, Netflix ưu tiên dòng dưới dài hơn dòng trên, và tránh để chỉ một hai từ nằm trơ ở dòng trên. Ví dụ, thay vì để "Đừng" một mình trên đầu, hãy ngắt thành "Đừng đặt phụ đề" ở trên và "sát đáy khung hình" ở dưới.

Kiểu phụ đề hiện từng cụm hai ba từ đang rất phổ biến, nhưng các tài liệu trên không có quy định riêng cho kiểu này. Bạn vẫn có thể dùng làm phong cách, miễn là xem lại xem người xem có đọc kịp từng cụm không.

05Bốn lượt soát trước khi xuất

Section 508 lưu ý rằng phụ đề tạo tự động thường vẫn cần chỉnh sửa. Bốn lượt dưới đây dựa theo quy trình CapCut gợi ý, mình tách ra cho dễ làm:

1. 1Soát chữ: đọc lại toàn bộ, nhất là tên riêng, tên thương hiệu, giá tiền, số điện thoại và dấu tiếng Việt. Với người bán hàng, sai một con số giá còn tệ hơn sai một từ nối.
2. 2Soát nhịp: câu nào dài thì tách, câu nào lướt quá nhanh thì rút chữ.
3. 3Soát vị trí: tua cả video, chỗ nào phụ đề che mặt, tay, sản phẩm thì dời đi.
4. 4Xem trên điện thoại: xem hết bản dựng ở đúng cỡ màn hình thật. CapCut cũng khuyên bước này trước khi xuất.

Về hình thức, chữ không chân đơn giản, màu trắng trên nền đen trong mờ là lựa chọn an toàn theo CapCut. Giữ một kiểu chữ suốt video để người xem không phải làm quen lại.

06Ai nên áp dụng, và giới hạn của cách này

Nếu muốn học bài bản hơn về quay và dựng bằng điện thoại, bạn có thể xem các khóa học làm video trên trang. Còn nếu đang dựng bằng AI agent, danh sách skill edit video có nhiều công cụ tự làm phụ đề, nhưng bạn vẫn nên soát lại vị trí chữ theo các mốc trên.